Ağu
Hakediş Nedir ve İnşaat Projelerinde Nasıl Hesaplanır?
İnşaat projelerinde hem yüklenici hem de işveren için kritik öneme sahip bir kavram vardır: hakediş. Peki hakediş tam olarak nedir ve nasıl hesaplanır? Bu yazımızda hakediş sürecini, hesaplama yöntemlerini ve proje takibindeki rolünü detaylı şekilde inceleyeceğiz.
Hakediş Tanımı
Hakediş, bir inşaat projesinde yüklenicinin belirli bir dönemde tamamladığı işlerin bedelinin hesaplanarak ödenmesi sürecidir. Sözleşmede belirlenen aralıklar ve şartlara göre yapılır. Bu süreç, hem işin ilerleyişini takip etmek hem de ödemelerin doğru ve zamanında yapılmasını sağlamak için hayati öneme sahiptir.
Hakediş Nasıl Yapılır?
Hakediş hazırlama süreci birkaç temel adımdan oluşur:
1. Metraj Hesaplamaları
Gerçekleştirilen işlerin miktarları ölçülür ve metraj cetveline kaydedilir. Metraj, yapı elemanlarının miktarlarını belirlemek için yapılan ölçüm ve hesaplama işlemidir.
Örnek:
- Kiriş kalıbı yüzey alanı: Genişlik x Yükseklik x 2
- Kolon kalıbı: Çevre uzunluğu x Yükseklik
Örneğin, 0.3 m x 0.6 m kesitli ve 3 m yüksekliğinde bir kolonun kalıp alanı:
(0.3+0.6)×2×3=5.4 m2(0.3 + 0.6) \times 2 \times 3 = 5.4 \, m^2(0.3+0.6)×2×3=5.4m2
2. Yeşil Defter Düzenlemesi
Metraj cetvelindeki miktarlar Yeşil Deftere işlenir. Bu defter, yapılan işlerin kümülatif miktarlarını gösterir ve hakediş raporlarının temelini oluşturur.
3. Yapılan İşler Listesi (Çarşaf) Oluşturulması
Yeşil Defter’deki miktarlar, sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılarak Yapılan İşler Listesi (Çarşaf) hazırlanır. Bu liste, hakediş talebinin detaylarını içerir.
Örnek Tablo:
| İş Kalemi | Miktar | Birim Fiyat (TL) | Tutar (TL) |
|---|---|---|---|
| Beton Dökümü | 100 m³ | 200 | 20.000 |
| Duvar Örme | 500 m² | 50 | 25.000 |
| Sıva Yapımı | 300 m² | 30 | 9.000 |
| Toplam | 54.000 |
4. Revize Birim Fiyat Kesintisi
Sözleşme süresince iş kalemlerinde %20’den fazla artış ve bu artışın sözleşme bedelinin %1’ini aşması durumunda, revize birim fiyat uygulanır.
Örnek Hesaplama: R=F×[1−A×FS]R = F \times \left[1 – \frac{A \times F}{S}\right]R=F×[1−SA×F]
F = Birim fiyat, A = Artan miktar, S = Sözleşme bedeli
5. Hakediş Kapaklarının Düzenlenmesi
Hakediş raporu dört bölümden oluşur:
- Ön Kapak: Proje ve taraf bilgileri
- Dizi Pusulası: Evrak listesi
- Hakediş İcmali: İş grubu bazında toplam tutarlar
- Arka Kapak: Fiyat farkı, tahakkuk ve kesintiler
6. Fiyat Farkı ve Kesintiler
Malzeme ve işçilik maliyetlerindeki değişiklikler fiyat farkı olarak hesaplanır. Ayrıca damga vergisi, gelir ve kurumlar vergisi gibi yasal kesintiler uygulanır.
7. Ödeme Tutarının Belirlenmesi
Tüm hesaplamalar ve kesintiler sonrası, yükleniciye ödenecek net tutar belirlenir.
Hakediş ile Proje İlerlemesini Takip Etme
Hakediş raporları, sadece ödeme için değil, projenin ilerleyişini takip etmek için de kullanılır:
- Hangi işlerin tamamlandığını gösterir
- Bütçe hedefleriyle karşılaştırma yapılabilir
- Zaman çizelgesine uygun ilerleme kontrol edilir
- Erken müdahale ile gecikme ve maliyet aşımı önlenir
Hakediş Örneği Taslağı
| Bölüm | Açıklama |
|---|---|
| Ön Kapak | Proje adı, yüklenici/işveren bilgileri, rapor numarası ve tarihi |
| Dizi Pusulası | Evrakların listesi ve sayfa numaraları |
| Hakediş İcmali | İş grubu bazında toplam tutar ve varsa kesintiler |
| Yapılan İşler Listesi | Her iş kaleminin miktar, birim fiyat ve tutar bilgileri |
| İş Artış ve Eksilişleri | Sözleşme dışı yapılan işlerin maliyeti |
| Ödeme Talebi ve Onaylar | Yüklenici talebi ve ilgili onaylar |
